Sonja van den Eijden, verbonden aan Filmhuis Luxor Gemert vertelt over hoe het allemaal begon met hun filmhuis in het Brabantse dorp.
30 jaar geleden stak een stel vrienden in Gemert de koppen bij elkaar om te kijken of het mogelijk was een filmclub op te richten. Tien jaar daarvoor was er al Filmclub 8½ geweest in Gemert, maar door persoonlijke en financiële omstandigheden was die gestopt.
De behoefte aan het vertonen van films in ons dorp bleek nog groot, temeer er sinds begin jaren zeventig geen plaatselijke bioscoop meer was.
Eén van initiatiefnemers had het lumineuze idee om met abonnees te gaan werken: je kon lid worden voor een luttel bedrag per maand (5 gulden) en daarvoor kreeg je een pasje, dat toegang gaf tot twee films per maand. Was je verhinderd dan mocht je het pasje uitlenen. En dat bleek een gouden greep te zijn in klantenbinding én in gratis promotie. Als naam voor de filmclub werd gekozen voor Filmhuis Luxor, de naam van de vroegere, roemruchte, Gemertse bioscoop.
De nieuwe locatie sinds begin 2026, Harmonie Excelsior.
Even bijbuurten
Hoe zagen de eerste jaren eruit wat betreft techniek, locatie en publiek?
Met een lokale caféhouder werden afspraken gemaakt: wij een gratis zaal, hij de baropbrengsten en die bar werd door ons gerund. Dit vertrouwen was voor beide partijen zeer gunstig. In een bovenzaal van het café zijn we begonnen met plaats voor ongeveer 70 bezoekers. Onze bezoekers (meestal van boven de 50) keken naar een film met het ratelende geluid van een 16 mm projector. Films werden gehuurd bij een landelijke stichting en aangeleverd op grote spoelen. Voor het publiek was niet alleen de film belangrijk, maar evenzeer het onderling contact. Even bijbuurten was zeker ook aanleiding om te komen en daarom werd er vanaf het begin een lange pauze ingelast.
Met welke uitdagingen kregen jullie te maken?
Filmhuis Luxor wilde onafhankelijk blijven van de lokale (a-culturele) overheid, maar om te starten was er wel geld nodig voor bijvoorbeeld een groot, mobiel filmdoek en een geluidsinstallatie. Daarvoor werd de lokale Rabobank benaderd en een landelijk cultureel fonds. Met die gelden konden we aan de slag. Een verdere uitdaging was de techniek, want een grote filmprojector hadden we nog nooit aangeraakt. Door vallen en opstaan lukte het allemaal wonderwel.
Hoe gaat het nu met Filmhuis Gemert?
Na wat omzwervingen hebben we sinds begin 2026 een goede sfeervolle zaal gevonden die ook gebruikt wordt door de harmonie als repetitieruimte.
We zijn een gezonde stichting met meer dan 120 leden die contributie betalen en met gemiddeld 65 bezoekers, voor wie we om de 2 weken film draaien. Ook niet-leden zijn altijd welkom.
Sonja geeft een korte inleiding op de film.
Barinkomsten
Waar zijn jullie financieel afhankelijk van?
Financieel zijn we al vanaf het begin van ons bestaan onafhankelijk. Het gehanteerde beleid met vaste inkomsten door onze leden werpt al jaren zijn vruchten af. Met de afdracht van barinkomsten stellen we ook de eigenaren van de zalen die we gebruikt hebben tevreden. Na dertig jaar werkt deze formule nog steeds.
Welke typen films trekken het meeste publiek?
De betere filmhuisfilms uit alle windstreken en alle hoeken van de cinemawereld. Geen bioscoophits of blockbusters. Onze bezoekers op leeftijd genieten van goede verhaallijnen, inhoudelijk films die ertoe doen en ook de geschoten natuur wordt in hun armen gesloten. Ook brengen we variatie aan in het genre.
Bieden jullie naast filmvertoningen ook randprogrammering?
Soms ondersteunen we jonge filmmakers met onze apparatuur en zaal, of springen we in op een actuele situatie bijvoorbeeld Amnesty, Internationale Vrouwendag, en de opvang voor Oekraïners. Ook hebben we jarenlang eenmaal per jaar een buitenfilm vertoond, op de binnenplaats van het café. En we houden eenmaal per jaar een filmweekend met drie films over een thema, met een diner daar tussendoor.
Elektrisch
Met welke apparatuur en technieken worden de films momenteel vertoond?
Op dit moment gebruiken we een grote, professionele beamer met daaraan gekoppeld een Blu-ray speler. Binnenkort gaan we weer streamen. Als filmdoek hebben we een permanent, elektrisch bedienbaar doek van 6×4 meter.
Hoe regelen jullie de licenties?
Filmservice geeft ons de rechten om films te vertonen. Hun catalogus kan uiteraard niet zo actueel zijn als de grote bioscoopketens in Nederland en daardoor moeten we wat langer wachten tot we een gewenste film kunnen vertonen. Ons publiek heeft daar over het algemeen geen probleem mee. Verder is de prijs voor vertoningsrechten sinds een paar jaar flink verhoogd.
De films werden tot voor kort via Filmservice gedownload om ze later op de dag te draaien. Sinds een half jaar is dat niet meer mogelijk. (Een veiligheidsprobleem volgens Google en Filmservice). Inmiddels draaien we weer op dvd en onderzoeken we de mogelijkheid om live te streamen. Dat zal in het nieuwe seizoen wel lukken.
Hoe gaan jullie om met technische problemen tijdens vertoningen?
Onze vrijwilligers lossen problemen zelf op of schakelen de hulp in van Filmservice. Een enkele keer springt een bezoeker met digitale kennis bij om het streamen vlot te trekken.
Hoe promoten jullie het filmhuis?
Mond op mond reclame. Elke maand komt er een filmblaadje uit dat via de mail naar de leden toegaat en waarin de te vertonen films voorgesteld worden.
Techniek is ook bij ons onmisbaar.
Hoog prijskaartje
Welke rol speelt marketing in het aantrekken van publiek?
Minder tot niets, sinds daar een hoog prijskaartje aan werd gehangen.
Wat beschouwen jullie als het grootste succes in de geschiedenis van het filmhuis?
Dat we een aantal prachtige films vertoond hebben en natuurlijk dat we ons 31ste jaar (2026) ingaan.
Is er ook een periode of gebeurtenis geweest die jullie als een
dieptepunt hebben ervaren?
Ja. Onze eerste kroegbaas Dientje hield ermee op. Wij zijn toen naar een andere locatie gegaan. Een mooie zolder, ruim, maar ons publiek bleef weg, echt weg. Na de schok van die constatering zijn we, zodra Dientje een nieuwe uitbater had, teruggegaan. En ons publiek kwam weer.
Wat zijn jullie ambities voor de toekomst van het filmhuis?
Kei goed beeld, kei goed geluid (wordt aan gewerkt op onze nieuwe locatie) en verjonging van het bestuur. Onze jongste nu is al boven de 70, maar onze oudste wordt 78. Een operator die digitaal “bij” is.
Wat kan VVF betekenen voor jullie?
Op de hoogte houden van veranderingen die te maken hebben met onafhankelijke filmhuizen. Gesprekspartner.
Feitjes